1-قرارداد واگذاری و انتقال حقوق مالکیت فکری:

در قرارداد واگذاری حقوق فکری، طرفین قرارداد در مقابل یکدیگر نقش فروشنده و خریدار را دارا می باشند که از جمله آن ها می توان به انتقال علامت و انتقال حق اختراع ثبت شده اشاره نمود. 

طرفین به طور آزادانه حق در نظر گرفتن شرایطی برای قرارداد را دارا می باشن؛ البته در صورتی که شرایط و معیارهای نظم عمومی و اخلاق حسنه در قراردادهای منعقده در ایران و در سطح کشورهای اروپایی، قواعد مربوط به حقوق رقابت رعایت گردد.

در قراردادهای فوق الذکر شرایطی را باید رعایت نمود: در حقوق فرانسه و اتحادیه اروپا این خلاء ها  در حقوق داخلی کشورها از طریق قوانین سنتی حقوق مدنی مرتفع می گردد. از جمله وظایفی که در کشور فرانسه برای واگذارکننده ی حق فکری در نظر گرفته شده است �تضمین عیوب پنهان� می باشد، به این معنی که اگر آن حق فکری باطل اعلام شد، واگذارکننده مکلف به جبران خسارت وارده به مشتری خواهد بود.

تعهد دیگر واگذار کننده تعهد به رفع تصرف و مزاحمت دیگرانبه هنگام بهره برداری از آن توسط انتقال گیرنده می باشداعم از آن که مزاحمت توسط انتقال دهنده حادث شده باشد یا یک شخص ثالث دیگر..

در مقابل انتقال گیرنده نیز تعهداتی در مقابل دولت یا اشخاص حقیقی خواهد داشت کع از جمله تعهد به پرداخت عوض قراردادی و قیمت آن است که می تواند این مبلغ به صورت ثابت(مقطوع) یا قیمتی به تناسب بهره برداری از آن حق فکری تعیین کرد. با این حال عوض قراردادی تلفیقی از دو حالت فوق تعیین گردد که بلا اشکال است.

2- مجوز(اجازه) بهره برداری از حقوق فکری :

قراردادهای اجازه بهره برداری از حقوق فکری را می توان از دو منظر بررسی نمود:

الف: قراردادهای فرانشایز

ب: قراردادهای لایسنس

الف: قرارداد فرانشایز: عنوان قرارداد فرانشایز یک عنوان تقریباً جدید در حوزه حقوق مالکیت فکری تلقی می گردد؛ بر اساس فرهنگ اصطلاحات تخصصی کمیسیون اروپایی قرارداد فرانشایز نوع خاصی از قرارداد است که به موجب آن شخص واگذار کننده فرانشایز متعهد می گردد که در مقابل یک عوض مستقیم یا غیر مستقیم حق بهره برداری از یک بسته حقوق مالکیت فکری و یا صنعتی را به منظور تولید یا بازاریابی و یا فروش کالا و خدمت معینی به طرف مقابل

(گیرنده فرانشایز) واگذار می نماید. به عنوان مثال این بسته می تواند شامل علامت تجاری، مدل های سودمنذ، طرح های صنعتی، حقوق نشر و پخش(کپی رایت) یا اختراعات را به دیگری منتقل می نماید.

در خصوص قرارداد فرانشایز معمولاً تعهدات ذیل مطرح است:

1-استفاده از نام و شکل فروشنده مشترک، روش واحد ارائه کالاهای موضوع قرارداد و وسایل نقلیه متحد الشکل؛

2- ارائه دانش فنی توسط واگذارکننده به گیرنده ؛

3- ارائه مستمر پشتیبانی های تخصصی و تجاری در طول مدت قرارداد از سوی واگذارکننده به گیرنده.

یک مزیت قرارداد فرانشیز آن است که واگذارکننده قرارداد در کنار واگذاری آن آن بسته مالکیت فکری مکلف است یک سری تعهدات و تکنیک هایی را به شخص گیرنده حقوق اعطاء نماید. ضمن این که این اقدام یک تکنیک محسوب می گرددبلکه در مورد شخص واگذارکننده یک حق محسوب می شود که گیرنده حق را بر اساس خط مشی ها و تصمیمات وی اعمال نماید. شخص گیرنده نیز مکلف به پرداخت حق الامتیاز به صورت رویالنی یا مقطوع یا تلفیقی از آن دو به موجب قرارداد می باشد. 

در ضمن ارائه تکنیک های لازم و روش های علمی و نقشه های مورد نیاز توسط واگذارکننده از جمله فواید یک قرارداد فرانشایز می باشد.

ب: قرارداد لایسنس:

قرارداد لیسانس قراردادی است که به موجب آن اجازه یا امتیاز استفاده از حقوق مالکیت های صنعتی به دیگری واگذار می گردد بدون آن که انتقال مالکیتی رخ دهد. این قرارداد کمتر به صورت مستقل منعقد می گردد بلکه گاهاً به موجب قرارداد فرانشیز، BOT، یا بیع متقابل اعطاء می گردد؛ معمولاً در این نوع قراردادها دانش فنی نیز انتقال می یابد.

ارزش مالی و اقتصادی دانش فنی در سرّی ماندن آن است؛ در صورتی که دانش فنی در دسترس عموم قرار گیرد به اعتبار آن دانش خدشه وارد می شود و ارزش مالی خود را از دست می دهد(تعهد به رازداری). قرارداد لیسانس در ایران در شمار قراردادهای موضوع ماده 10 قانون مدنی قرار می گیرد و در صورتی که قرارداد مذکور بر خلاف صریح قانون و نظم عمومی نباشد لازم الاجرا خواهد بود. 

در قراردادهای لیسانس بر خلاف قرارداد اجاره موضوع قانون موجر و مستاجر مصوب 1376، گیرنده حق انتقال موضوع قرارداد لیسانس را به دیگری ندارد.

ضمنا قرارداد لیسانس از این جهت با بیع متفاوت است کهموضوع عقد بیع صرفاً عین است  و حقوق فکری که وجود ملموس فیزیکی و خارجی ندارند را شامل نمی شود.

حقوق فکری با حق انتفاع نیز از این حیث که حق عینی است و قبض در آن شرط صحت است تفاوت دارد.

اقسام قرارداد لیسانس:

الف: قرارداد لیسانس اجباری یا ارادی: در صورتی که دارنده حق فکری د طی مدت طولانی نه خود از آن استفاده نماید و نه آن را به دیگری منتقل نماید، مرجع صالح برای ثبت اموال مذکور این قدرت را دارد که در صورت وجود شرایطی به هر متقاضی واجد شرایطی لیسانس بهره برداری را اعطاء نماید که به آن لیسانس اجباری گویند.که فلسفه آن رعایت اصل آزادی رقابت  عدم انحصار و به طور کلی رعایت نظم عمومی و منافع جامعه است.

ب:لیسانس انحصاری و غیرانحصاری از حیث تعدد یا وحدت لیسانس گیرنده

در این خصوص ذکر این نکته لازم است که در لیسانس انحصاری لیسانس گیرنده متعهد است که تمام تلاش خود را برای بهره گیری از آن دانش فنی به کار گیرد، در غیر این صورت لیسانس انحصاری به غیر انحصاری تبدیل می شود.

در ایران دربرخی از حقوق فکری که ثبت آن به موجب قانون الزامی می باشد از جمله علائم تجاری و حقوق اختراعات در صورتی آن قرارداد در مقابل اشخاص ثالث معتبر است که وفق قانون به ثبت رسیده باشد؛ در غیر این صورت قرارداد فوق تنها بین طرفین معتبر خواهد بود و در برابر اشخاص ثالث غیر قابل استناد.

قراردادهای لیسانس از حیث پرداخت عوض به دو دسته قیمت مقطوع و رویالتی( حق الامتیاز) تقسیم می گردد؛ البته عوض قرارداد می تواند تلفیقی از هردو باشد. در توجیح تعیین نوع عوض قراردادی رویالتی زمانی پیشنهاد می گردد که لیسانس دهنده از استقبال خوب آن دانش فنی اطمینان داشته باشد و بالعکس تعیین عوض مقطوع زمانی منطقی است که از انتقال دانش فنی و استقبال آن دانش اطمینان حاصل نباشد.

نکته مهم دیگر در این خصوص این که در مورد دریافت رویالتی می توان شرط تعدیل را در قرارداد درج نمود.

در خصوص روش های محاسبه حق الامتیاز یا رویالتی نیز روش هایی وجود داشته که به سبب طولانی بودن آن از شرح آن در این مقاله خودداری می نماییم.